L-Iskema ta’ Kumpens għall-Investituri hija fond ta’ salvataġġ għall-investituri li huma klijenti ta’ ditti ta’ investiment falluti imma liċenzjati mill-Awtorità ta’ Malta għas-Servizzi Finanzjarji (MFSA). Kumpens jista’ jitħallas biss jekk ditta ta’ investimenti liċenzjata ma tkunx tista’ tħallas jew probabbilment ma tkunx tista’ tħallas talbiet mressqa kontriha. Ġeneralment dan jiġri meta ditta liċenzjata tieqaf tinnegozja jew issir insolventi.

L-Iskema ta’ Kumpens għall-Investituri hija amministrata minn Kumitat maħtur mill-MFSA. Dan il-Kumitat huwa magħmul minn persuni li jirrappreżentaw lill-MFSA, lill-Bank Ċentrali, lil ditti liċenzjati, lill-banek u lill-klijenti.

L-Iskema ta’ Kumpens għall-Investituri ma tirregolax ditti ta’ investiment liċenzjati. Negozju mmexxi minn ditti ta’ investiment taħt l-Att dwar Servizzi ta’ Investiment huwa regolat mill-MFSA.

L-iskop tagħna hu li nittrattaw lil kulħadd b’mod ġust u b’mod miftuħ. Madankollu aħna nistgħu inħallsu kumpens skont ir-Regolamenti tal-Iskema ta’ Kumpens lill-Investitur (ir-Regolamenti) biss. Bl-ispjegazzjoni ta’ kif ġeneralment joperaw dawn ir-regolamenti, nixtiequ nipprevjenu kull tip ta’ nuqqas ta’ ftehim jew aspettattivi mhux realistiċi fuq dak li aħna nistgħu nagħmlu.

Skop ta’ l-Iskema

L-Iskema hija maħsuba biex tippromwovi fiduċja mhux biss f’ditti ta’ investiment liċenzjati imma aktar importanti, fis-sistema finanzjarja kollha. Il-ġustifikazzjoni tagħha toħroġ mill-fatt li investitur ġeneralment ma jkunx f’qagħda li jiżen, b’mod komprensiv, ir-riskji li jaffettwaw ditta ta’ investimenti liċenzjata.

Ditti koperti mill-Iskema

Id-ditti li ġejjin huma koperti mill-Iskema:

  • Ditti liċenzjati skont l-Investment Services Act tal-1994, inkorporati f’Malta inkluż il-fergħat tagħhom fiż-Żona Ekonomika Ewropea (“ŻEE”), jekk ikun il-każ;
  • Uħud mid-ditti inkorporati fi Stati tal-EEA li jistgħu jingħaqdu fl-Iskema biex jissupplimentaw dak li tkopri l-iskema fil-pajjiż ta’ oriġini tagħhom fir-rigward ta’ investimenti magħmula mill-uffiċċji tagħhom f’Malta;
  • Uħud mid-ditti inkorporati barra mill-EEA fir-rigward ta’ investimenti milqugħa mill-uffiċċji tagħhom f’Malta.
  • Il-letteratura tad-ditta nnifisha fir-rigward ta’ l-iskema tista’ tiddikjara ma’ liema skema jew skemi tappartjeni. Jekk din l-informazzjoni ma tkunx disponibbli, int għandek tistaqsi lid-ditta tiegħek biex tagħtik aktar tagħrif f’dan ir-rigward.

Il-Kumitat tal-Amministrazzjoni tal-Iskema ta’ Kumpens lill-Investitur jista’ wkoll jgħidlek jekk ditta tkunx qiegħda tipparteċipa fl-Iskema.

 

(Iż-ŻEE tfisser Żona Ekonomika Ewropea. Inħolqot fl-1994, iż-ŻEE tgħaqqad flimkien il-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi membri tal-EFTA (Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles). Pajjiżi li jiffurmaw parti miż-ŻEE huma: l-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, Ċipru, id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Ungerija, l-Iżlanda, l-Irlanda, l-Italja, il-Latvja, il-Liechtenstein, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, in-Norveġja, il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija, is-Slovakkja, is-Slovenja, Spanja, l-Iżvezja, ir-Renju Unit. Pajjiżi li huma membri taż-Żona Ekonomika Ewropea imma MHUX parti mill-Unjoni Ewropea huma: in-Norveġja, l-Iżlanda, il-Liechtenstein.)

 

Limiti applikabbli f’każ ta’ talba

L-Iskema tkopri 90% tal-obbligazzjoni netta ta’ ditta lill-investitur fir-rigward ta’ investimenti li jikkwalifikaw għal kumpens taħt l-Investment Services Act suġġett għal ħlas massimu ta’ 20,000 ewro għal kull investitur.

It-total ta’ l-obbligazzjoni netta ta’ ditta lill-investitur huwa l-aggregat tal-kontijiet kollha f’isem dak l-investitur fi kwalunkwe munita, inkluż is-sehem ta’ l-investitur f’kont konġunt jew f’kont tal-klijenti.

Kontijiet konġunti jinqasmu b’mod ugwali bejn il-proprjetarji tal-kont meta ma jkun hemm ebda indikazzjoni tas-sehem ta’ kull titular fil-kont. Kull wieħed ikun kopert sal-limiti deskritti iktar ‘il fuq.

Fir-rigward ta’ investimenti miżmuma minn persuna li taġixxi bħala fiduċjarju jew mandatarju għal persuna waħda jew aktar, l-investiment li jkun suġġett għat-talba għandu jitqies li jappartjeni lis-sidien benefiċjarji b’mod ugwali sakemm ma jkunx hemm informazzjoni speċifika li tista’ tiddetermina l-interessi benefiċjarji ta’ dawn il-persuni.

Dawn li ġejjin jitnaqqsu mill-ammonti pagabbli taħt l-Iskema:

  • ammonti mħallsa minn skemi ta’ kumpens ta’ investiment x’imkien ieħor;
  • ħlasijiet minn xi polza ta’ assigurazzjoni maħruġa minn min qiegħed jagħmel it-talba fir-rigward tal-investiment;
  • ħlasijiet minn likwidatur jew riċevitur; u
  • kwalunkwe ammonti li kellhom dritt għal tpaċija fid-data tad-dikjarazzjoni.

 

Muniti koperti mill-Iskema

L-Iskema tkopri investimenti fi kwalunkwe munita.

 

Tipi ta’ investimenti koperti

Il-parti l-kbira tal-investimenti huma koperti. Ċerti investimenti mhumiex koperti mill-iskema, bħal:-

  • Investimenti minn kumpaniji li mhumiex permessi li jikkompilaw karti tal-bilanċ imqassra skont it-termini tal-Att dwar il-Kumpaniji.
  • Ammonti depożitati minn ditta oħra għall-kont tagħha stess.
  • Investimenti riżultanti minn tranżazzjonijiet li f’konnessjoni magħhom kien hemm kundanna skont il-leġiżlazzjoni ta’ kontra l-ħasil tal-flus.
  • Investimenti magħmula minn istituzzjonijiet finanzjarji.
  • Investimenti magħmula minn intrapriżi ta’ assigurazzjoni.
  • Investimenti magħmula minn gvernijiet, awtoritajiet amministrattivi ċentrali u gvernijiet jew awtoritajiet lokali jew reġjonali.
  • Investimenti magħmula minn intrapriżi ta’ investiment kollettiv.
  • Investimenti magħmula minn fondi ta’ pensjoni u rtirar.
  • Investimenti magħmula mid-diretturi tal-istituzzjoni ta’ kreditu, maniġers, membri personalment responsabbli, sidien ta’ mill-inqas 5% tal-kapital ta’ l-istituzzjoni, persuni responsabbli li jagħmlu l-verifiki statutorji tad-dokumenti ta’ kontabilità ta’ l-istituzzjoni u depożitanti ta’ sitwazzjoni simili f’kumpaniji oħra fl-istess grupp.
  • Investimenti magħmula minn qraba u terzi li jaġixxu għad-depożitanti msemmija fil-paragrafu ta’ qabel dan.
  • Investimenti magħmula minn kumpaniji oħra fl-istess grupp li jagħtu rapporti finanzjarji konsolidati.
  • Investimenti li ma jikxfux l-identità tal-investitur.
  • Investimenti li fir-rigward tagħhom l-investitur ikun kiseb, fuq bażi ndividwali, mill-istess istituzzjoni, rati u konċessjonijiet finanzjarji li jkunu għenu biex jaggravaw il-qagħda finanzjarja tagħha.
  • Titoli ta’ dejn maħruga mill-istess istituzzjoni u responsabbiltajiet riżultanti minn aċċettazzjonijiet u ċedoli tagħha stess.
  • Depożiti miżmuma minn mandatarji, fiduċjarji jew terzi oħra li jaġixxu f’isem jew fl-interess tal-persuni msemmija f’din l-iskeda safejn għandhom x’jaqsmu l-fondi miżmuma f’din il-kapaċità.

 

Attivazzjoni tal-Iskema

L-Iskema tiġi attivata mal-okkorrenza ta’ waħda mill-kriterji skont regolament 13 tar-Regolamenti tal-Iskema ta’ Kumpens għall-Investituri. L-avveniment l-iktar probabbli hija deċiżjoni tal-Qorti li tordna l-likwidazzjoni ta’ ditta ta’ investiment. L-Iskema tkun attivata wkoll jekk l-Awtorità ta’ Malta għas-Servizzi Finanzjarji, bħala regolatur ta’ ditti ta’ investiment f’Malta, tiddetermina li ditta ma kinitx kapaċi tissodisfa l-obbligi tagħha riżultanti minn talbiet mill-investituri tagħha, għal raġunijiet li huma relatati direttament maċ-ċirkustanzi finanzjarji tagħha u m’għandhiex prospetti li tista’ tagħmel dan.

 

Punti li wieħed għandu jiftakar

Ma tistax titlob kumpens abbażi ta’:

  • Ċaqliq fis-suq li jirriżulta fi tnaqqis fil-valur ta’ investiment.
  • Parir fqir dwar investimenti.
  • Investiment li kien ġie eżegwit b’mod korrett u li falla.
  • Falliment ta’ skema ta’ investiment kollettiv.
  • Inflazzjoni.
  • Tnaqqis fir-rati ta’ l-imgħax.